Etnografia przedtekstowa - wykład w Koniczku


W etnografii kierunki badań sięgają zwykle w stronę takiej sfery, która wciąż wymyka się dotychczasowym tradycjom nauk społecznych. Polem i fundamentem poznania antropologicznego jest często ciało i cielesność, egzystencja i ruch przedmiotów, dyskretne elementy społecznego pamiętania oraz różne formy niejawnych, kolektywnych narracji. Jest to więc próba wyjścia poza dotychczasowe procedury poznania społecznego, ale i zarazem próba wypracowania nowych szlaków interpretacyjnych, nowych procedur odkrywania i opisywania niewidocznego świata życia w poszczególnych społecznościach, w różnych terenach. W zespole Pracowni Metodologicznej będę próbował pracować nad tą właśnie przestrzenią poznawczą, przy czym zajmowała nas będzie tutaj przede wszystkim jej obecność w samej praktyce terenowej. Chcę pokazać, że poznanie terenowe może być budowane nie tyle jako przede wszystkim wiedza tekstocentryczna czy grafocentryczna, tj. badająca zjawiska kultury tak, jak bada się teksty (hermeneutyka tekstu), ale jako wiedza istniejąca jeszcze wcześniej, w samym działaniu, w budowanym i poznawanym terenie (hermeneutyka działania).

Etnografia przed-tekstowa to zatem coś w rodzaju anatomii poznania terenowego. Jak pamiętamy kolejne wydarzenia w terenie? Jak rodzą się decyzje i pierwsze elementy rozumienia? Jak pojawia się własny sposób obserwacji? Co i jak zapisujemy, jak powstają pierwsze field notes? Jak zarysowuje się tzw. etnograficzny szczegół i jak wychwytywany jest z dziejącej się substancji doświadczenia terenowego? Owa umiejętność poruszania się w dziejącej/wydarzającej się materii kulturowych aktów, na granicy notatki terenowej, na granicy obserwacji i fotografii jest, jak uważam, podstawowym etnograficznym doświadczeniem i podstawowym sposobem budowania wiedzy. Postaram się pokazać jak istotny jest powrót do tych korzeni i jak istotna jest próba wydźwignięcia tego typu wiedzy na poziom metodologicznej samoświadomości.

Tomasz Rakowski
– etnolog, antropolog kultury i kulturoznawca; lekarz, specjalizuje się w medycynie ratunkowej. Zajmuje się antropologią społeczności zubożałych i zdegradowanych, metodologią badań społecznych, fenomenologią antropologiczną, antropologią medyczną. Adiunkt w Instytucie Etnologii i Antropologii Kulturowej UW, założyciel Pracowni Metodologicznej Nauk Społecznych, stały współpracownik Instytutu Kultury Polskiej UW. Wkrótce ukaże się jego książka Łowcy, zbieracze, praktycy niemocy. Etnografia człowieka zdegradowanego (Gdańsk, słowo/obraz terytoria, 2009).


Brak komentarzy:

Prześlij komentarz